Bulut Bilgiişlem Temel Kavramları

Önceki yazımızda “Bulut Bilgiişlem”in tanımı üzerinde konuşmuş ve hizmetlerin tutulduğu yerlerin Bulut Bilgiişlem tanımını değiştirip değiştirmeyeceği ile ilgili sorularımız ve “Bulut Bilgiişlem”in servis sağlayıcı tarafındaki tanımı ile yazımızı bitirmiştik. Şimdi Bulut Bilgiişlem konusunda bu sorularımızı cevaplandırarak ve tanımın üzerinde durarak konumuzu detaylandırıyoruz.

Bulut Bilgiişlem kullanıcı tarafında “ağa bağlanma özellikli herhangi bir cihazın kullanılması ile ortak bir havuzda bulunan bilgi işlem kaynaklarının kullanılması” olarak tanımlamıştık.

Bulut Bilgiişlem ortak havuzdaki kaynakların nerede olduğuna göre üçe ayrılır:

Bulut bilişim ortak havuzdaki kaynakların nerede olduğuna göre üçe ayrılır.

  • Ortak kaynakların firmanın kendi veri merkezinde bulunması durumuna “Özel Bulut” (Private Cloud),
  • Ortak kaynakların Internet’te bulunması durumuna “Genel Bulut” (Public Cloud), ve
  • Ortak kaynakların bir kısmının firmanın kendi veri merkezinde, bir kısmının da Internet üzerinde bulunmasına ise “Melez (Hibrit) Bulut” adı verilir. Bir örnek vermek gerekirse, melez bulut modelini kullanan firma, dosyalarını kendi sunucuları üzerinde tutarken, e-postalarını genel bulut servisini sağlayan bir firmada barındırarak bu firmadan e-postalarına erişim sağlayabilir.

Diğer taraftan, Amerikan Teknoloji ve Standartlar Enstitüsünün (National Institute of Standards and Technology) “yönetici veya servis sağlayıcının minimum müdahalesi ile hazırlanıp, yapılandırılarak hizmete sunulabilen ve her an çalışır durumda olan, kolayca ve istenilen bir zamanda ağ üzerinden ulaşılabilen ortak bir bilgi işlem kaynak havuzuna (ağlar, sunucular, depolama alanları, uygulamalar ve servisler gibi), talep üzerine kolay bir şekilde ulaşım sağlayan modele Bulut Bilgişlem denir” tanımlamasındaki “ağlar, sunucular, depolama alanları, uygulamalar, servisler” olarak belirttiği “bilgi işlem havuzundaki kaynaklar”ı göz önüne alırsak aşağıdaki tanımlar karşımıza çıkar:

  • Servis olarak altyapı (Infrastructure as a Service – IaaS)
  • Servis olarak platform (Platform as a Service – PaaS)
  • Servis olarak yazılım (Software as a Service – SaaS)

Servis Olarak Altyapı

Servis olarak altyapı modelinde servis sağlayıcı depolama alanı ve işlem gücünü bunu talep eden kişi ya da firmalara kiralar. Kiralayan taraf hem bu depolama alanı ve işlem gücü için yazılım ve donanım maliyetlerinden kurtulur hem de ihtiyacı olan kadar kaynak kiralayarak maliyetlerini kontrol altında tutmuş olur. Gelecekte kiralayan firmanın ihtiyaçlarının artması söz konusu olduğunda, servis sağlayıcısından daha fazla kaynak talep ederek ve bu kaynakları kısa sürede devreye sokarak çabuk ve kolay bir ölçeklendirme sağlar. Genellikle altyapı servisi çoğunlukla Windows ya da Linux işletim sistemli “sanal özel sunucu” (virtual private server) olarak verilir.

Servis olarak altyapı sunan en büyük firmalardan birisi de Amazon’dur. Amazon Elastic Compute Cloud ile kendi sanal sunucularınızı oluşturup uygulamalarınızı devreye alırken sadece depolama hizmeti olarak da Amazon Simple Storage Service (S3) kullanabilirsiniz. Türkiye’de sunucu barındırma hizmeti veren firmalar mevcut olup, bu firmalara arama motorlarında “sunucu barındırma” kelimeleri ile yapacağınız bir arama ile ulaşabilirsiniz.

Servis Olarak Platform

Servis olarak platform hizmeti, işlemci gücü ve çözüm katmanının (tamamen çalışır durumda çözüm sağlamak için kullanılan yazılım alt sistem ya da bileşenleri) hizmeti talep eden kişi ya da firmalara sağlanması hizmetidir. Servis olarak platform uygulama geliştiren firmalar içindir.

Servis olarak platform hizmetini kiralayan firma, servis olarak altyapı modelinde olduğu gibi maliyet kontrolü ve ölçeklendirme imkânlarına sahip olur. Aynı zamanda uygulama geliştirmek için gerekli olan “framework”ü, veritabanlarını, uygulama geliştirme kütüphaneleri ve hemen hemen tüm sağlayıcılarda uygulama barındırma da kiralayan firmaya servis olarak sunulur. Genel bir bakışta, servis olarak platform kapsamında karakteristik olarak aşağıdaki hizmetler sunulur:

  • Uygulama geliştirme için gerekli “framework”, veritabanları, uygulama geliştirme kütüphanelerinin sağlanması,
  • Aynı entegre geliştirme ortamında uygulamaların geliştirilme, test edilme, kullanıma hazırlanması, barındırılması,
  • Ağ tabanlı kullanıcı arabirimi tasarlama araçlarının sağlanması,
  • Çoklu kullanım (multi-tenant) mimarisi,
  • Ağ servisleri ve veritabanları ile entegrasyon,
  • Uygulama geliştiriciler arasında işbirliği (collaboration) imkânı,
  • Uygulamaların çalışma detayları, uygulama kullanıcılarının kullanım analizi, geçmişe dönük raporlama imkânları.

Servis olarak platform hizmetini sağlayan çeşitli firmalar olsa da, büyük firmaları, platformlarını ve destekledikleri yazılım geliştirme dilleri ve veritabanlarını örnek olarak verelim:

Servis Olarak Yazılım

Servis olarak yazılım hizmeti, yazılım ve bu yazılımın kullanacağı verilerin merkezi olarak barındırılarak (ki tipik olarak barındırıldığı yer Internet’tir) kullanıcıların bir web tarayıcı üzerinden bu yazılıma ve verilere ulaşarak bunları kullanmasının sağlanması hizmetidir. Kullanılan mimari, hizmetin doğası gereği çoklu kullanıcı (multi-tenant) mimaridir. Genel olarak kullanıcılara servisin tek bir sürümü kullandırılır ancak firmalar kullanıcılara ikinci bir sürümü de (genellikle beta sürümü) kullanma imkânı verirler.

  • Servis olarak yazılımın kullanılması, bu modeli kullanan firmalara aşağıdaki faydaları sağlar:
  • Uygulama merkezi olarak barındırıldığından, yeni sürümler ek bir yazılım ya da donanım gereksinimi olmadan kullanıma hazır hale gelir,
  • Uygulamanın tek bir sürümü olduğundan, geliştirilme aşamasındaki test süreci daha hızlı olur,
  • Uygulamayı geliştiren firma kullanıcıların tüm kullanım verilerine ulaşarak (en fazla/en az kullanılan özellik, en çok yardım aranan özellik gibi) daha iyi ve daha doğru veri analizi yapabilir,
  • Tüm bu özellikler sayesinde uygulamayı geliştiren firma yeni sürümleri geleneksel yazılımlara kıyasla daha hızlı ve daha kararlı olarak çıkartabilir.

Genel ve Melez Bulut ile İlgili Soru(n)lar

Her ne kadar gelen ve melez bulutlar hem servisleri sağlayan firmalar için hem servisi alan firmalar hem de çevre için (ihtiyaçtan fazla kaynak kullanılmadığı için düşen enerji gereksinimleri) avantaj sağlıyor olsa da bazı önemli dezavantajları da beraberinde getirir:

  • Firma verilerinin 3. şahısların elinde olması,
  • Bazı uygulamaların kullanıcı verilerine anlık erişim ihtiyacı duyması (bu verilerin yüksek ölçüde olmasının getirdiği görece yüksek transfer zamanı veya bu verilerin çok kritik olmasının getirdiği güvenlik riskleri),
  • Firmaların uygulamak istediği erişim kontrolleri ve uygulama seviyesinde izinleri servisin sağlayamaması ya da kısıtlı olarak sağlayabilmesi,
  • İş ortakları ile çevrimiçi çalışan firmaların genel buluta geçişlerinde ortaklarının verilerinin de güvenliğinin sağlanması,
  • Servis sağlayıcı firmanın uzun süre bu servisi devam ettirebilme olanağı,
  • Sürekli olarak yüksek hızlı Internet bağlantısına ihtiyaç olması,
  • Erişim süresinin çok önemli olduğu durumlarda, uzaktaki sunuculara erişimdeki gecikmeler,
  • Kullanıcılar tarafından kullanılan yazılım ve servislerin özelleştirme imkânlarının kısıtlı olması ya da hiç olmaması,

Her ne kadar Bulut Bilgiişlem çok önemli bir konu olsa ve büyük firmalar tarafından bu konu ile ilgili büyük yatırımlar yapılsa da, Bulut Geçişiniz sırasında düşünmeniz ve değerlendirmeniz gerekenler gerçekten çok önemli noktalar. Kararınızı verdikten sonra bir servis sağlayıcı ile görüşürken de ayrıca göz önünde bulundurmanız gereken noktalar da var. Bu temel noktaları Bulutu Kontrol Etmek: Genel Bulutta (Public Cloud) Dikkat Edilmesi Gereken 7 Nokta yazımızda okuyabilirsiniz.

Referanslar:
  1. Wikipedia, Platform as a Service, http://en.wikipedia.org/wiki/Platform_as_a_service 
  2. BABCOCK, Charles, Platform as a Service: What Vendors Offer, Information Week
  3. National Institute of Standards and Technology, http://www.nist.gov/itl/cloud/index.cfm
Reklamlar

Bulut Bilgiişlem Temel Kavramları” üzerine 3 düşünce

    1. Tolga BALCI

      Merhabalar,
      Çok teşekkür ederim yorumlarınız için.
      Eğer ilgilenirseniz Web Hosting Geeks sitesinde bu konuyla ilgili daha fazla yazılarım var. Ne yazık ki Türkçe’ye tercüme edip siteye eklemeye fırsat bulamıyorum bir türlü.
      Saygılarımla

      Beğen

      Cevapla
  1. Geri bildirim: Bulut Servislerinin Değeri 2016 Yılında 82,9 Milyar Dolar Olacak | Tolga'nın bir şeyler paylaştığı kişisel blog'u

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s